NL UK DE

Jantje van Axel

Jantje van Axel (Jan Pikkeve)
In de geschiedenis van Axel staat een waar gebeurd verhaal geschreven over een Jan Pikkeve (Picavet?) die de inwoners heeft gered van heel veel ellende. Tijdens de Spaanse Successieoorlog (1702-1713) poogde eens een Franse militaire eenheid Axel te verrassen maar ze hadden zich misrekend in Jan Pikkeve.
Op de avond van 26 augustus 1711 overrompelde de Frans eenheid de forten St. Andries en het Quapaards-Gat in de polders tussen Axel en Hulst. Ze besloten om daarna richting Axel te trekken om het stadje in te nemen.
Ze dachten dat er nog tijd genoeg was om over de schorren en slikken te trekken voordat de vloed opkwam. Ze hadden wel een goede gids nodig en die vonden ze bij toeval in het fort St. Geleyn bij Zuiddorpe:
Jan Pikkeve. Gezien zijn naam en het feit dat hij een goed Frans sprak, kunnen we aannemen dat hij een Hugenoot moet zijn geweest. Als schaapherder of stroper kende hij de schorren en slikken in de polders op zijn duimpje, maar hij weigerde mee te werken. Onder geen enkele voorwaarde wilde hij de inwoners van Axel in gevaar brengen. Maar de avond viel, de nacht naderde en zo begon de tijd te dringen. Daarom bedreigden de Fransen hem met de dood en -uit liefde voor zijn vrouw, die in de wandelgangen Miete van het Fort werd genoemd, en zijn kroostrijk gezin- ging hij de eenheid voor in de aanval. Noodgedwongen dus ging hij op weg. Voordat ze Axel naderden moest de eenheid nog over een smal geultje, het Koggegat, dat in het Waranda schor lag. Maar dat kon alleen met laagwater. Ook dachten ze nog genoeg tijd te hebben om over de schorren en slikken te trekken voordat de vloed opkwam om half twee.
Op het moment dat ze bij het Koggegat aankwamen sloeg de klok van het Stadhuis half een, en vroeg de commandant aan Jan: "quelle heure est-il?" (hoe laat is het) want de Franse officieren waren in die tijd nog niet voorzien van een montre de poche (zakhorloge). Aha, dacht Jan, dus jullie weten niet hoe laat het is?, dan zal ik je foppen! Hij antwoordde stoutmoedig: "une heure et demie" (half twee). En jawel, precies wat hij hoopte, de schrik overviel de Franse officier omdat rond die tijd, zo had hij vernomen, de vloed op zou komen! Het zou niet lang op zich laten wachten totdat de schorren en de slikken zouden veranderen in een gevaarlijke bruisende zee. Terstond commandeerde hij "faire demitour", maak rechtsomkeert, en zo snel ze konden renden de Franse soldaten terug, Alsof hun de golven reeds tegen de hielen sloegen... En toen ze ook nog bemerkten dat de lucht betrok en dat het ging donderen en bliksemen, raakten twee soldaten zo in paniek dat ze in het water vielen.
De ochtend na de mislukte aanval informeerde Jan Pikkeve burgemeester Jacob de Lozanne van Axel over de gebeurtenissen in de voorgaande nacht. Waarop de burgemeester maatregelen trof om de stad beter te beschermen en ook op de hoede te zijn voor nieuwe aanvallen.
Zeven weken later treft men op het Waranda schor een lichaam aan dat een van die twee soldaten moet zijn geweest. In de notulen van 16 oktober 1711 van de Stad Axel staat dat het dode lichaam is geschouwd door twee leden uit de magistraat, namelijk Bentle en Haeck, tezamen met griffier Hoff. Daarbij staat geschreven: "van dezen nacht het seven weecken is dat God de Heer de aanslag op Axel wonderlijk heeft belet".
En over de arme en wijze Jan Pikkeve, die in zijn eentje Axel heeft gered door een Franse militaire aanval tot stilstand te brengen en hen met een leugentje heeft doen vluchten? Geen woord daarover, maar dan ook met geen woord wordt daarover gerept! Later schreef Ds. Jan Scharp daarover in Geschiedenis van Axel: "de man die de stad behoedde door zijn wijsheid, maar geen mens herdenkt dezelfde wijze man".