NL UK DE

ANBI

Het Warenhuis - Museum Land van Axel

RSIN 8545.46.157

KVK 61914215

Markt 2

4571 BG Axel

T 0115-562 885

info@hetwarenhuis.nl

 

De stichting stelt zich ten doel het beheren en exploiteren van Het Warenhuis – Museum Land van Axel, met inbegrip van de Axelse Stadsmolen (1750) en de Axelse Watertoren (1936);

het beheren en tentoonstellen van de collectie van Stichting het Land van Axel;

het voor het publiek openstellen en bevorderen van de kennis over de cultuurhistorische betekenis van de vier Rijksmonumenten, inclusief hun inventaris en de bijzondere beschilderingen, die deel uitmaken van het museumcluster;

het bevorderen van permanente educatie d.m.v. exposities en andere aan de Stichting geëigende middelen. Het thema van het museum is het landschap en de bewoning van (Midden-) Zeeuws-Vlaanderen, de molen en de watertoren presenteren de geschiedenis van de elementaire levensbehoeften: water en brood.

We besteden aandacht aan OMD (open monumenten dag)

 

Bij de verwezenlijking van haar doelstellingen werkt de Stichting samen met de Stichting “Het land van Axel” en de Stichting tot behoud van de Axelse Molen en waar mogelijk met musea in de Euregio Scheldemond, in het bijzonder met het Industrieel museum te Sas van Gent.

De vaste collectie vormt de ruggengraat van het Museum Het Warenhuis en wordt over het algemeen vrijwel continu tentoongesteld. Al worden voor de grotere tijdelijke exposities wel bepaalde stukken tijdelijk in het depot geplaatst. 

De collectie biedt een mooi overzicht van het wel en wee van de bewoners en de streek “Het Land van Axel” door de eeuwen heen. De vaste collectie geeft een goed beeld van het leven in het Land van Axel in – globaal – de periode 1850 tot 1950. Maar ook de periode daaraan voorafgaand (tot en met de ijstijd) en de nieuwe tijd, komt in de collectie aan bod. 

De collectie kent daarom een breed scala aan thema’s:

  1. De archeologie van Zeeuws-Vlaanderen door de eeuwen heen.
  2. Het samenleven en de religies die hier bepalend zijn geweest.
  3. Het boerenleven van ca 1850 - 1950
  4. De winkel (Het Warenhuis) van de familie Antheunis
  5. Het woonhuis van de familie (thans Rijksmonument door de hoogst originele binnen beschilderingen).
  6. De Oorlogsperiode.
  7. Contemporaine kunstuitingen.

 

Elk jaar worden er meerdere exposities georganiseerd. 

 

De vaste expositie

De topstukken uit onze vaste collectie staan opgesteld in gepantserde en gefixeerde plaatsen. Hier is in geval van calamiteiten niet gemakkelijk iets van in veiligheid te brengen. 

Ons collectieplan is opgenomen in het laatste museumbeleidsplan. De vaste collectie zal na een langere periode (circa 10 jaar) aangepast (kunnen) worden. -> over enkele jaren dus.

Door de notities in ad-lib weten we wat er in huis is. Toch staat nog niet alles in ad-lib genoteerd omdat  er wekelijks nieuwe stukken aangeboden die ook verwerkt moeten worden conform de ethische code. 

 

Het Woonhuis Markt 2a, is wegens zijn unieke inwendige beschilderingen als Rijksmonument aangemerkt. De Stichting Cultureel Erfgoed “Het Warenhuis, Museum Land van Axel” kent de locatie aan de Markt 2 in Axel, bestaande uit Het Warenhuis (de vroegere winkel van de familie Antheunis), de prachtige nieuwbouw daaraan en het woonhuis van de familie Antheunis op de Markt 2a. 

 

Het actuele beleidsplan

De collectie en de presentatie van Museum Het Warenhuis biedt op meerdere niveaus aanknopingspunten om lijnen en verbindingen uit te zetten van vandaag naar het verleden en de toekomst, waarin erfgoed  behouden en gepresenteerd wordt in verrassende concepten en contexten, herkenning wordt opgeroepen, bewustwording wordt nagestreefd van de veranderende en kwetsbare omgeving waarin het zich bevindt.

Het museum is al vanaf de oprichting omstreeks 1935 een vrijwilligersmuseum. Hierbinnen is een professionele museale attitude opgebouwd die permanent in ontwikkeling is. Het werk wordt gekenmerkt door een enorme betrokkenheid en inzet, die merk- en voelbaar is. 

Tevens streven we ernaar een museale en toeristisch recreatieve attractie van euregionale betekenis te worden. Daarom treden we o.a. met OMD (Open Monumenten Dag) en andere thema dagen naar buiten om hierbij de aandacht van het  landelijke thema te vertalen naar onze Euregio. 

 

Adresgegevens:

De Axelse StadsMolen, Molenstraat 72  4571 EZ  Axel 0115-531584

De Watertoren, Kinderdijk 2   4571 SX Axel  tel. 0115-566745

Het Warenhuis, Markt 2 / 2a, 4571 BG Axel  tel  0115-562885

 

Het bestuur van de Stichting Cultureel Erfgoed Het Warenhuis en nevenstichtingen bestaat uit de volgende personen:

 

Het bestuur van Stichting Cultureel Erfgoed Het Warenhuis (incl. watertoren)   Markt 2, 4571 BG Axel (KvK 61914215)

Het bestuur van Stichting Exploitatie De Axelse Molen (SEAM), Markt 2, 4571 BG Axel (KvK 41110616)

Stichting De Zeeuws-Vlaamse Vlag, correspondentieadres: Markt 2, 4571 BG Axel. (KvK 20145427)

 

Bestuursleden Stichting Cultureel Erfgoed Het Warenhuis:

Richard Oldenziel, voorzitter tot diens overlijden op 17-02-20 

Piet Mertens, voorzitter  (vanaf 09-06-2020)

Ronald Roctus, penningmeester

Jos oude Kempers, secretaris

Jaap Goossen, lid, LvA

Astrid v.Hurck, lid, ontvangst

E.Luteyn, lid, educatie

Vacature , lid

 

Bestuursleden Stichting Exploitatie De Axelse Molen 

W.de Graaf, voorzitter (tot 31-12-20)

J.Lambert, secr, / penningm. (tot 31-12-20)

P.Mertens , lid (voorzitter vanaf 01-01-21)

J.oude Kempers, lid (secretaris vanaf 01-01-21).

R.Roctus, lid  (penningmeester vanaf 01-01-21)

 

 

Bestuursleden De Zeeuws-Vlaamse Vlag

P.Mertens, voorzitter

R.Roctus, penningmeester

J.oude Kempers, secretaris

 

Directie

Hans van  Bellen (directeur Algemene Zaken)

Piet de Blaeij (directeur-conservator)  

 

Het volledige bestuur bestaat uit vrijwilligers en ontvangt geen vergoeding of vacatiegeld.

 

Adviesleden bestuur

de bestuursvergaderingen worden bijgewoond door de volgende adviesleden (zonder stemrecht):

Drs. P.E. (Piet) de Blaeij, directeur Conservator

J.F. (Hans) van Bellen, directeur Algemene Zaken

 

Uitgeoefende activiteiten:

Bij de officiële opening in maart 2015 zijn er meerdere lezingen en optredens en festiviteiten geweest in en om  het museum. 

Het museum kreeg in mei de Stimuleringsprijs 2015 van het Prins Bernhard Cultuurfonds Zeeland voor de innovatieve ontwikkeling en presentatie van het museum.

Het museum presenteert jaarlijks meerdere -tijdelijke- wisseltentoonstellingen, waarbij in de opzet wordt gestreefd naar een dialoog met de vaste collectie. Gedurende het jaar wordt er elke zes tot acht weken een kleine en middelgrote  wisselexposities georganiseerd rondom het thema ‘Schatten van mensen’. Een kleine expositie strekt zich uit over een deel van ca. drie meter in de grote museumvitrine. Een middelgrote expositie strekt zich uit over een of twee delen van de grote vitrine (=3-6 strekkende meter) plus een gedeelte van de expositievloer op de begane grond. De grote exposities worden door geheel het museum op de expositievloer en in vitrines tentoongesteld.

Hier onder de tentoonstellingen vanaf 2017 tot en met 2020.

 

In 2017:

De Kleine en middel grote tentoonstellingen

  1. 18 januari 2017 - 15 april 2017: Kralenbreiwerk - Ineke van Schaik
  2. 8 juli 2017 tot en met 2 september 2017: Nijntje - Silvia Goedemont
  3. 9 september tot en met 28 oktober2017: Karakterpoppen - Mevr. Derks - v.d. Meulen 
  4. mei 2017 - 1 juli 2017: Gezondheidszorg, toen en nu
  5. ‘Strovlechten’
  6. 9 september tot en met 25 november: Zeeuws Blauw, Keramiek - Betsy de Jonge
  7. 2 december 2017 tot en met 24 februari 2018: Ikonen - Mevrouw van de Wetering 
  8. ‘25 januari 2017 tot en met 13 januari 2018: Buitendijkse Tuin – Johnny Beerens

 

De grote tentoonstellingen

  1. Omer Gielliet 90 jaar in 90 beelden. Liep van 4 november 2015 t/m 2 april 2016. Expositie i.s.m. meer dan vijftig bruikleengevers ontwikkeld door het museum i.s.m. Ton Bakker, curator.
  2. AaquaArt – Wisselstromen. 16 september 2016 t/m 14 januari 2017. Expositie van 11 kunstenaars, werkzaam in diverse disciplines, allen leden samenwerking van de Zeeuws-Vlaamse kunstenaarsgroep AaquaArt. 
  3. 8 april 2017 tot en met 26 augustus 2017: Overzichtstentoonstelling en hommage aan de Axelse kunstenaar Hans de Ruijter
  4. 21 oktober 2017 tot en met 20 januari 2018: Luther 500 jaar
  5. 3 februari 2018 tot en met 30 juni 2018: Jean Kamps, beeldend Kunstenaar 

 

 

Beschrijving van de activiteiten 2018-2020 van Museum Het Warenhuis, Markt 2, 4571 BG Axel

 

  1. A.    Algemene introductie: 

 

Museum Het Warenhuis, opgenomen in het Nederlands Museumregister, publiceert zijn jaarverslagen op zijn website www.landvanaxel.nl onder het tabblad Museum/ANBO. Doelstellingen, doelgroepen en mogelijke vormen van samenwerking zijn te vinden in ons meerjarenbeleidsplan. Onze vaste expositie richt zich qua inhoud en vormgeving op een breed, algemeen publiek, van alle leeftijden en achtergronden. Rond elke expositie wordt een programma voor kinderen georganiseerd, bestaand uit workshops, themarondleidingen en waar mogelijk schoolbezoeken. Geografisch richten we ons op onze Euregio Scheldemond, gevormd door Zeeland & West-Brabant (N) en Antwerpen &  Oost- en West-Vlaanderen (B). 

 

De wisselexposities worden samengesteld en gemaakt door het museum, vaak i.s.m. andere partijen. 

 

 

 

  1. B.     Activiteiten incl. doelstellingen, doelgroepen, samenwerking en publieksbereik

 

De hoofdtaak van het museum is open te zijn voor het publiek. 

 

In 2018 en 2019 was het museum het hele jaar geopend van dinsdag tot en met zaterdag, uitgezonderd 1e Kerst, Nieuwjaarsdag, 1e Pasen en 1e Pinksteren. In 2020 was het museum op last van de overheid vanwege corona gedurende periodes gesloten voor het publiek . 

 

Een belangrijke ondersteunende taak bestaat uit o.m. beheer, onderhoud, optimalisatie en  registratie van de collectie, restauratie van objecten, en het onderhoud van de vaste expositie.

 

Aan deze taken werd van 2018 - 2020 gewerkt door de conservator, de registratiemedewerkers en het onderhoudsteam. 

 

Tentoonstellingen

 

Onze permanente expositie, gewijd aan (de geschiedenis van) landschap en bewoning gaat zijn 6e jaar inObjecten uit de collectie fossiele schelpen zijn geconserveerd door conservatoren van het Koninklijk Zeeuws Genootschap der Wetenschappen. Er is conserverend onderhoud verricht aan de lijkkoets, onderdeel van onze wagencollectie. Intussen bereiden we ons voor op het upgraden van de vaste expositie. 

 

Wisselexposities: in  2018  waren er drie grote exposities: 

 

  1. 1.     ‘Het Luthert overal. Luther in Zeeuws-Vlaanderen’, van oktober 2017 (het Lutherjaar) tot en met januari 2019. De expositie belichtte de invloed van de Reformatie en Tachtigjarige Oorlog op de bevolking en de verstrekkende gevolgen voor het Zeeuws-Vlaamse landschap. Via panelen werden de bezoekers in beeld en woord door de geschiedenis geleid. We hebben hierover ook een externe lezing verzorgd i.s.m. de PKN Hoek en mevr. Karin van den Broeke, preses van de generale synode van de Protestantse Kerk Nederland.  
  2. 2.     Van februari tot eind juni 2018: ‘Achter-glasschilderijen en beelden in natuursteen en brons’, 

 

van Jean Kamps, Koewacht. Een retrospectief ter gelegenheid van diens 80e verjaardag, samengesteld uit een oeuvre, gewijd aan stilering, met thema’s uit de mythologie, en, opmerkelijk, de wielersport. 

 

  1. 3.     ‘Het Tapijt van Assenede “Liefde overwint alles” (vanaf medio juli 2018 tot eind maart 2019). 

 

Dit bijzondere project is een hertaling tot geborduurd stripverhaal van het Middelnederlandse (12e-eeuwse) werk van Diederic van Assenede ‘Floris ende Blancefloer’.

 

Het initiatief tot dit tapijtproject ontstond in onze buurgemeente Assenede (B.) We beoogden 

 

in aansluiting daarop een tentoonstelling in te richten over het ontstaan en de vorderingen van 

 

dit rijksgrens-overschrijdende werk. Het is een soort eigentijds Tapijt van Bayeux, dat alles in zijn

 

soort overtreft in omvang en organisatie qua werk en offspin. De expo toonde naast het tot dan 

 

behaalde resultaat, een presentatie van het werk en de ermee beoogde doelen. Het werk 

 

bestond toen uit 50 geborduurde panelen van ca. 1 m2 per stuk, bij voltooiing rekenen we er

 

       op ongeveer 2x zoveel. De wetenschappelijke begeleiding was in handen van em. prof. dr. 

 

       Jozef Janssens uit Brussel. De tekeningen zijn van Peter Audenaert uit Assenede. Dankzij 

 

       medewerking van de gemeente Beveren (B) kon ook de Beverse geborduurde kopie van het 

 

       Tapijt van Bayeux in dezelfde periode aan ons publiek getoond worden. Het Brugse stadsarchief

 

       leende een perkamenten authentieke, contemporaine rekening aan ons uit. Die was opgemaakt

 

       door de grafelijke clerc van assenede diederice, voor zijn broodheer, de graaf van Vlaanderen. 

 

       Alle exposities werden geflankeerd door lezingen, workshops, gegidste rondleidingen. Tot onze

 

       verrassing werden we bij deze expo vereerd met een bezoek van H. M. Koningin Paola van België.

 

       Het boek dat deze tentoonstelling begeleidde was geschreven door prof. Janssens en dr. Adrie 

 

       M.J. de Kraker.

 

 

 

Kleinere tentoonstellingen in 2018, gelijktijdig met bovengenoemde exposities: 

 

  1. Paere(n)messen (=paardenmessen, naar de op de messen afgebeelde paarden).

 

Dit houtsnijwerk behoort tot verfijnde volkscultuur (uit peren- en essenhout gesneden heften van multifunctionele messen, met name gebruikt in het boerenbedrijf). Het komt niet alleen voor in Zeeland, maar ook in Oost-Nederland en Friesland. Een deel van de getoonde collectie was eerder te bewonderen in het Museum Boymans-Van Beuningen in Rotterdam. In Axel exposeerde een groep van vier zeer bekwame snijders-verzamelaars. Exposant Frans Dingemanse, technisch en historisch specialist op dit terrein, schreef hierover het standaardwerk ‘Zeeuwse wondertjes’ (2020). Exposant Carlo van Gremberghe verraste het museumbestuur met een stijlvolle voorzittershamer, besneden en gedecoreerd in de stijl van het paerdemes voorzien van motieven uit de rijksmonumentale wandschilderingen uit het woonhuis Antheunis.

 

2. Yoka van de Wetering: ‘Iconen’. Zij maakte hedendaagse iconen op basis van de Russisch-Grieks-orthodoxe werkwijze. Yoka verzorgde ook een tweetal goed bezochte vertelcafés.  

 

3. Lucy de Graaf, illustratrice van kinderboeken (ook Sesamstraat) toonde haar werk enkele maanden en verzorgde enkele boeiende vertelcafés.  

 

Verder was er de donateurs- en vriendendag op zaterdag 3 november 2018, aansluitend op het thema ‘Opstand’van de maand van de geschiedenis. Zeeuws-Vlaanderen, een landje apart , heeft vaak van dichtbij opstand meegemaakt . Belicht werden o.a. de Tachtigjarige oorlog: 1568-1648; de Bataafse republiek ontstaan in 1795. De eerste ‘president’ van Nederland, Pieter Paulus, was een Axelaar van geboorte. Verder de Napoleontische tijd vanaf 1806, de Belgische opstand en stichting van de Belgische natie 1830-1831 en niet te vergeten WO II met zijn slag om de Schelde en de felle gevechten in 1944 in Zeeuws-Vlaanderen. De gekozen momenten lieten hun sporen na in landschap en bewoning in onze Euregio, en derhalve ook in de vaste en wisselexposities die in dit museum te zien zijn.

 

Op OMD 2018 besteedden we op onze drie locaties aandacht aan de Axelse/Zuiddorpse ‘Marco Polo’, de wereldreiziger Joos van Ghistele. Hij is opgenomen in onze Wall of Fame. Zijn reizen werden toegelicht m.b.v. een PPT-presentatie. Spreker wees erop dat Van Ghistele in zijn reisverslag liet noteren dat hij bij Alexandrië de torenaanschouwde waar ooit Blancefloer gevangen zat… 

 

In onze fraai gerestaureerde Axelse Stadsmolen uit 1750 was er aandacht voor het boekweit dat Joos van Ghistele vanuit Arabië zou hebben meegesmokkeld in een gebedenboek. In de markante 60,6 meter hoge Axelse watertoren uit 1936 vinden we de speciaal door vrijwilligers gebouwde Slinger van Foucault als reusachtig uurwerk dat de draaiing van de aarde laat zien. In de ondergeplaatste slingertafel zijn de kleuren van het wapen van Axel verwerkt, ontleend aan het wapen van Joos van Ghistele. 

 

Vanaf de bovenste verdieping van dit industrieel rijksmonument  kun je uitzien over de kreken en waterlopen, die de haven van Axel ooit verbonden met de wereldzeeën. Op die bovenste verdieping bevindt zich ook een ruim 40 meter lange oriëntatietafel gericht op nabije en verre streken. Op de begane grond is ook een metersgroot werkend model van de toren en een wisselexpositie te zien. En om de toren heen ligt een fraaie heemtuin waarin vrij gewandeld mag worden. 

 

De laatste tentoonstelling van het seizoen toonde de toren ‘galactische’ olieverfschilderijen van Jan Breeuwer. Hij zal als eerste zijn werk hier tentoonstellen in het seizoen 2019.

 

Voortgezette exposities museum in 2019

 

Allereerst de laatste weken van enkele exposities die de nodige aandacht trokken: 

 

-        tot en met 26-01-2019 het ‘Tapijt van Assenede’ en de finissage van deze tentoonstelling; 

 

-        tot en met 12-01-2019 ‘Paerdemessen’. 

 

Nieuwe tentoonstellingen in 2019: 

 

  1. Van 19 januari t/m april: ‘Overwinteren’, schilderijen in olieverf op linnen uit het Zeeuws-Vlaamse werk van de realistische schilder Roeland van der Kley uit Hoek (Mauritsfort). Van der Kley tekent ook en vertelt graag streekverhalen. Hij werkt aan een boekje: ‘De Drieling van Terhole’. Ook deze expo werd geflankeerd door o.a. een vertelcafé en workshops voor oud en jong.
  2. Van 6 april t/m 19 oktober ‘Grondstoffen’ met werk van keramist-designer Jennifer de Jonge. Ze maakt inventief gebruik van natuurlijke materialen zoals wol, leer, hout, metaal; doet onderzoek naar hergebruik van grondstoffen en streeft naar bewustmaking van de mogelijkheden daarvan, De expo werd vergezeld van een meditatief geluidskunstwerk: vogels, wind en water, van Broeder Dieleman. De expo ‘Grondstoffen’ flankeerde onze grote tentoonstelling i.s.m. het Koninklijk Zeeuws Genootschap der Wetenschappen in het kader van zijn 250-jarige bestaan: 
  3. Van 26 april t/m 19 oktober ‘Kijk naar beneden, dan zie je meer. Fossielen, bodem en bodemvondsten’. Het KZGW is het op één na oudste wetenschappelijke genootschap van Nederland. We demonstreerden o.a. de eigenschappen van Boomse klei en de ‘geschiktheid’ daarvan voor de opslag van hoog radio-actief afval.
  4. Activiteit: Hellinckdag 25 mei. Aandacht voor iemand uit onze Wall of Fame, ditmaal georganiseerd in samenwerking met de Onderzoeksgroep Rederijkers van prof. dr. Arjan van Dixhoorn van UCR Roosevelt University Middelburg. Wulfaert (Lupus) Hellinck, (*Axel 1493/’94 – Brugge 1541), belangrijke, onderschatte, vroeg-renaissance-componist, werkte als cantor in Brugge. We organiseerden drie lezingen en een optreden met polyfone liederen van Hellinck en tijdgenoten door het Zeeuws-Vlaams Kamerkoor. Dit programma werd uitgevoerd in de plaatselijke gereformeerde kerk. 
  5. 25-10-19 t/m 29-02-20 ‘Beeldschoon’, beeldhouwwerken van Anita Dekker uit Middelburg, uitgevoerd in diverse soorten natuursteen, brons en kunststoffen. Ook dit jaar weer workshops en themarondleidingen voor kinderen en volwassenen, lezingen, vertelcafés, vernissages en finissages, verzorgd door de kunstenaars i.s.m. het museum. Op tolvrijetunneldagen vragen we via onze streekdrachtgroep aandacht voor de regionale streekdracht, maar ook voor Joos van Ghistele en objecten uit ons museum.   
  6. Vanwege de Nationale Herdenking van 75 jaar bevrijding en de ‘Slag om de Schelde’ trok ons museum op met 2 andere Terneuzense musea om op 31-08 mee te werken aan de ‘Vrijheidsboulevard’ te Terneuzen. Onze ééndaagse containerexpo’s vormden teasers voor grotere tentoonstellingen in onze resp. musea. Het Warenhuis benutte hiervoor zijn drie locaties. In het museum: tentoonstelling over het gezin van kolonel SzydÅ‚owski, bevrijder van Axel; in de Watertoren beelden van de militaire inundaties en de ‘Slag om Axel’, in de stadsmolen aandacht aan de voedselvoorziening en de verwoestingen in onze regio. Hoofddoelen: bevrijden en bevrijders een gezicht te geven. In de week van 10 tot 18 september vertoonden we drie films Zeelands joodse inwoners in WO II. Regie Rebecca van Wittene: ‘Met Pesach eten we matses’‘Een achterhuis in Axel’ en ‘Een echte Peereboom’. Alle geopend met introductie vooraf en gevolgd door nabespreking met het publiek.
  7. In de Watertoren blijkt de Slinger van Foucault een publiekstrekker. Dit blijft een object van studie en proefnemingen i.s.m. o.a. met medewerkers van de TU Delft. Het openingsseizoen wordt afgesloten met de ‘Nacht van de nacht’ en workshops door de Gentse Sterrenwachtvereniging

 

Exposities in het coronajaar 2020

 

25-10-19 t/m 29-02-20 De tentoonstelling ‘Beeldschoon’, beeldhouwwerk van Anita Dekker werd afgesloten met een aantal goed bezochte inlooprondleidingen. 

 

06-03-20 Opening van de tentoonstelling ‘Biezonder Hoed’ over streekdracht, de overgang naar de burgerlijke mode en het (zelf) maken van kleding. Met speciale aandacht voor het onderwijs in het lagere-schoolvak Nuttige Handwerken (sinds ca 1865). De objecten kwamen uit ons museumdepot, aangevuld met stukken uit particuliere collecties. Speciale aandacht was er voor WO II: doopjurkje van parachutezijde, en, een levensgrote pop aangekleed in nieuw gemaakte Axelse bevrijdings-dracht. Helaas moesten we kort na de opening van de expo het museum sluiten vanwege de uitbraak van het coronavirus. Omdat de expo fysiek niet te bezoeken was, heeft het museum de  tentoonstelling digitaal via Facebook en website gepresenteerd.  Deze tentoonstelling was voorzien tot 31-10-2020 maar werd verlengd tot 26 mei 2021. Ze moest plaatsmaken voor de expositie ‘Kijkkasten’ van Peter Gabriëlse, tegenwoordig in Normandië.

 

De voor november voorziene expositie Johnny Beerens 2010-2020 werd vanwege corona een jaar uitgesteld. Dat jaar is gebruikt om er een vernieuwde expositie 2.0 van te maken. 

 

Ook in 2020 waren er workshops, lezingen vernissages, vertelcafés en finissages. Rondom de expo ‘Biezonder Hoed’ zijn twee belangrijke lezingen gehouden. Op 30 september 2020 door de collectiebeheerder van het Zeeuws Museum, mevrouw Karina Leijnse, over  damasten hemdrokken in de Zeeuwse mannendracht, en op 7 oktober 2020 door Jankees Goudstreekdrachtspecialist, over de diverse soorten kant in de Zeeuws-Vlaamse streekdracht en met name in de Axelse dracht. Beide sprekers bezochten het museum vooraf om de collectie van Het Warenhuis te leren kennen. Zij waren verrast dat zich hier veel bijzondere exemplaren van hoge kwaliteit en waarde bevinden.

 

Op 04-09-20 vond de overhandiging plaats van een authentieke, geconserveerde slijperskruiwagen, ooit bezit van Camiel de Munter. Het is een werktuig uit ca. 1898 dat ‘gelopen’ heeft in Zeeuws- en Belgisch-Vlaanderen en op Walcheren en gebruikt werd voor het slijpen van scharen, messen en andere snijdende gereedschappen. Het is in zijn soort een nagenoeg uniek, bewaard object. 

 

De Kinderboekenweek van 01 tot 10 oktober stond in het teken van geschiedenis. Daarin paste het verhaal van de reis van edelman Joos van Ghistele. Wij boden de Zeeuws-Vlaamse scholen dit verhaal aan in een powerpoint-presentatie met een toelichting als cadeautje. Uiteraard verwijzend naar Het Warenhuis als drager van geschiedenis in onze streek: Hoe was het leven vroeger? Hoe leefden en  werkten de mensen? Museum Het Warenhuis heeft ook kinderen, jongeren en scholen veel te bieden. Helaas, lukte dat niet erg tijdens een pandemie.

 

 

 

 

De Kinderboekenweek was van 01 tot 10 oktober2020 en stond in het teken van Geschiedenis. Daarin past het indrukwekkende verhaal van de reis van edelman Joos van Ghistele. Wij boden de scholen in Zeeuws-Vlaanderen dit verhaal aan in een powerpoint-presentatie met een toelichting als cadeautje. Uiteraard verwijzend naar Het Warenhuis als drager van geschiedenis in onze streek: Hoe was het leven vroeger? Hoe leefden en  werkten de mensen? Museum Het Warenhuis heeft scholen veel te bieden. 

 

Exposities in De Axelse Stadsmolen

Ook de Axelse Stadsmolen heeft als gevolg van corona een moeilijk jaar achter de rug. 

Het aantal bezoekers was minimaal ( in 2020 totaal 137!).  Dit kleine  aantal bezoekers is te wijten aan het niet doorgaan van diverse festiviteiten in Axel zoals o.m.  de speciale dagen en evenementen, die in het centrum van Axel normaal gesproken worden  georganiseerd, zoals Koningsdag, Oldtimerfestival tijdens Hemelvaartsdag, de verwendag, de Nationale Molendag, de Ouderendag, Open Monumentendag en de Kerstmarkt. Op die dagen was de molen meestal  een ware trekpleister. Nu bleef het er doodstil.

 

 

De watertoren 

De watertoren gebouwd in  1936 naar een ontwerp van C.v.Eck, torent 60,6m boven het landschap uit. Het oorspronkelijke doel was voor de Waterleiding Maatschappij Zeeuwsch-Vlaanderen zorgen voor een goede watervoorziening van de streek. Ook dit gebouw is net als  Het Warenhuis eigendom van de Gemeente Terneuzen. Rond de toren ligt  fraaie heemtuin. Vanuit de toren kun je op heldere dagen Antwerpen zien liggen. Het natuurgebied Smitschorre ligt aan de voet van de watertoren, waardoor je uitzicht hebt op de kreken, het golfterrein en het zweefvliegveld. Ook de watertoren was bijna geheel het jaar gesloten vanwege  de lockdown. Ook was het extra moeilijk voor de watertoren om voldoende vrijwilligers in deze coronatijd te krijgen. Er waren dus geen exposities. 

 

 

Het bestuur  van Stichting De Zeeuws-Vlaamse Vlag 

Overleg bestuur De Z.-Vlaamse vlag 26-02 en 16-06 overdracht aan nieuwe bestuur op di 21-07-20. Deze vlag werd in 2009 officieel goedgekeurd en gepresenteerd bij gelegenheid van de viering van 200 jaar Zeeuws-Vlaanderen ( Op 20-07-1814 was er voor het eerst sprake van Zeeuws-Vlaanderen).

De onderlinge verhoudingen van de strepen zijn 1:1:1:6:1:1:1 en de grens tussen de gekleurde strepen en de gele streep is golvend. De bovenste rode strepen zijn afkomstig uit de vlag van Sluis, terwijl de onderste blauwe strepen afkomstig zijn van de vlag van Terneuzen. De strepen vertegenwoordigen de Noordzee, het Zwin en Westerschelde. De gele streep in het midden van de vlag is belast met een zwarte leeuw, herinnerend aan de vlaggen van Vlaanderen en Hulst, weliswaar zonder de rode tong en klauwen. De bijzondere vormgeving van de leeuw is niet rechtstreeks gekopieerd van bestaande wapens, maar werd speciaal ontworpen zodat zij oogt als een "jonge, robuuste en dynamische leeuw". De kleuren van de vlag herinneren ook aan de banden van de regio met zowel Nederland als België.

voldeden aan de eisen van de Hoge Raad van Adel en zijn bijgevolg nooit officieel erkend. Zich bewust van de Raad en van de lokale geschiedenis, ontwierp De Koning een vlag die de regio en de 3 gemeenten Terneuzen, Sluis en Hulst representeert. De vlag is horizontaal onderverdeeld rood-wit-rood-geel-blauw-wit-blauw. De vlag is opgenomen in het vlaggenregister van de Hoge Raad van Adel, op verzoek van de burgemeesters van de drie gemeenten

 

Financiële verantwoording

Zie bijlagen

 

In  2018  

De grote exposities.  in 2018 waren er 3 grote exposities:

  1. 1.     Luther in Zeeuws-Vlaanderen: en expositie die in oktober 2017 is gestart (het Lutherjaar) en doorliep tot in januari 2019. Dit thema stond in het teken van de effecten van de Reformatie voor Zeeuws-Vlaanderen en de - veelal – verstrekkende gevolgen hiervan op de bevolking. Aan de hand van panelen werden de bezoekers langs de geschiedenis geleid.
  2. 2.     In februari 2018 werd deze expositie gevolgd door schilderijen en beelden van Jean Kamps (woonachting te Koewacht) ter gelegenheid van diens 80e verjaardag.

Het betrof een goed overzicht van het lange oeuvre van Jean Kamps, zowel wat betreft zijn fascinerende en kenmerkende schilderstijl als de beelden. Zijn speciale stijl is onmiddellijk herkenbaar. Deze expositie werd afgesloten eind juni 2018.

  1. 3.     Tapijt van Assenede “Liefde overwint alles” (vanaf medio juli 2018 tot eind maart 2019). Dit bijzondere project uit de buurgemeente Assenede (België) was een presentatie van de making-of: het gaf behalve een overzicht van het tot dan toe behaalde resultaat, ook een presentatie van de totstandkoming ervan.

Het tapijt is gebaseerd op de middeleeuwse liefdesroman van de Assenedense schrijver Diederic van Assenede “Floris ende Blancefloer”. Het wordt vervaardigd door Vlaamse en enkele Zeeuws-Vlaamse borduursters.

            Het idee van het tapijt is  geïnspireerd door het Tapijt van Bayeux, maar dan in hedendaagse versie. Het bestaat uit tietallen aparte, geborduurde taferelen, gebaseerd op het verhaal van Diederik van Assenede. De tekeningen (ontwerpen voor de te borduren taferelen) zijn ontworpen door Peter Audenaert. Het BASIS idee is afkomstig van Prof. Janssens uit Antwerpen. Het ging hierbij om een “making-of” d.w.z. de laatste taferelen moeten nog worden geborduurd, zodat de bezoekers de totstandkoming van een dergelijk project, direct konden meemaken. 

De totale versie is ca 120 meter lang. Door de lange muren kon een prachtig overzicht worden getoond van het gehele werk. 

Moderne kopie van het Tapijt van Bayeux. Geïnspireerd door dit project, kon ook het Beverse project, om in een korte tijd van het Tapijt van Bayeux een moderne kopie te maken, een plaats krijgen in de vorm van op- dan wel af te rollen stukken.

 

De kleine  en middelgrote tentoonstellingen:

  1. 1.     Paeremessen: Dit typische voorbeeld van verfijnde volkscultuur (uit peren- en essenhout gesneden heften van multifunctionele messen, met name gebruikt in het boerenbedrijf) komt niet alleen voor in Zeeland, maar ook in het oosten des lands en Friesland. 

Een deel van de getoonde collectie was eerder al te bewonderen in het 

Museum Boymans- Van Beuningen in Rotterdam. 

  1. 2.     Iconen, geschilderd door Yoka van de Wetering. Het betreft hier hedendaagse iconen op basis van de Russisch-Grieks-orthodoxe werkwijze maar dan in een hedendaagse uitvoering. Naast de getoonde iconen is er ook door Yoka van de Wetering een tweetal verte café-bijeenkomsten gehouden  waarvoor de nodige belangstelling bestond.
  2. 3.     Lucy de Graaf, illustratrice van kinderboeken (en Sesamstraat) heeft daarna een aantal maanden haar illustraties tentoongesteld. Ook zij heeft een boeiende lezing gehouden tijdens een vertel café, waarbij velen aanwezig waren.

 

 

  1. 4.     donateurs- en vriendendag op zaterdag 3 november 2018. De datum is zo gekozen omdat dit meteen mooi aansluit op de maand van de geschiedenis die als thema heeft ‘Opstand’. En Zeeuws-Vlaanderen, een landje apart , heeft vaak de opstand van dicht bij meegemaakt . Belicht werden o.a. :

De 80-jarige oorlog 1568-1648

De Bataafse republiek ontstaan in 1795

De Napoleontische tijd vanaf 1806. 

De opstand en stichting van de Belgische natie 1830-1831

De 2e wereldoorlog.

Deze vijf willekeurig gekozen momenten in de geschiedenis zijn terug te vinden in onze streek en het landschap, maar ook in de collectie die door de stichting Het Land van Axel in dit museum tentoongesteld wordt. 

 

  1. 5.     Tijdens de OMD 2018 was op de drie locaties in de  vier rijksmonumenten aandacht voor de wereldreiziger Joos van Ghistele.  In het museum een presentatie over zijn reizen. 

In het museum is de grote wisselexpositie Liefde overwint alles te zien. Daarin worden  66 taferelen getoond van het Tapijt van Assenede. Dit werelderfgoed in wording is een reis door borduur- en cultuurgeschiedenis die qua arbeidsduur en inspanning vergelijkbaar is met de reis van Joos van Ghistele. Joos kende het verhaal. In zijn reisbeschrijving noteert Zeebout dat er ongeveer vijf mijl van Alexandrië een bewaakte toren aan de zee staat, waarin Blancefloer vanwege haar schoonheid gevangen zat. Voor hen die hier meer van wilden weten verwijst hij naar de roman Floris en Blancefloer.  Wij verwijzen u naar het beeldverhaal in de vorm van het tapijt.

In de prachtig gerestaureerde Axelse Stadsmolen uit 1750, is o.a. aandacht voor het boekweit dat Joos van Ghistele zou hebben meegesmokkeld in een gebedenboek vanuit

 Arabië. De molen staat op een plein binnen een vroeger bolwerk van de vesting Axel. 

Een folkloregroep zal er dorsen en vlegelen. En de molen zal boekweit en boekweitmeel tonen. Het is zoals u weet een ingrediënt voor pap en pannenkoeken.  

In de markante 60,6 meter hoge Axelse watertoren uit 1936 vinden we de Slinger van Foucault als reusachtig uurwerk dat de draaiing van de aarde laat zien. In de onderliggende tafel zijn de kleuren van het wapen van Axel verwerkt, ontleend aan het wapen van Joos van Ghistele. 

Bij goed weer kun je vanaf de bovenste verdieping van dit industrieel rijksmonument uitzien over de kreken en waterlopen, die de haven van Axel ooit verbonden met de wereldzeeën. Op die bovenste verdieping bevindt zich ook een ruim 40 meter lange oriëntatietafel gericht op nabije en verre streken. Op de begane grond is ook een metersgroot werkend model van de toren en een wisselexpositie te zien. En om de toren heen ligt een prachtige heemtuin waarin vrij gewandeld mag worden. 

Er was bij de watertoren een tentoonstelling van de fotoclub  DOW. De getoonde foto’s waren gerelateerd aan de natuur. Er was een demonstratie met een groot aantal verschillende uilen. Dit was zo’n groot succes, dat dit op 7 juli en 4 augustus is herhaald

Op de laatste tentoonstelling van het seizoen waren werken te zien van de kunstenaar Jan Breeuwer. Hij maakt behoorlijk grote schilderijen met puntjes, strepen en lijntjes. Hij zal als eerste zijn werk tentoonstellen in het komende seizoen.

We deden mee aan de “Nacht van de Nacht” zaterdag 27 oktober. De Sterrenwacht uit Gent was aanwezig, er vond een nachtwandeling plaats door het bos. De Watertoren wordt omringd door de Heemtuin, een attractie op zich.. 

 

 

 

 

 

In 2019

Naast de vaste collectie zijn er ook enkele tijdelijke exposities gehouden die de nodige aandacht trokken:

14-07-18 t/m 26-01-19  einde van de tentoonstelling van het tapijt van Assenede en de finissage van deze tentoonstelling.

01-09-18 t/m 12-01-19  paerdemessen, einde van deze kleine expositie

19-01-19 t/m 13-04-19 overwinteren, een tentoonstelling van het werk van de realistische schilder Roeland van der Kley die prachtige schilderijen  maakt van het boeren leven en paarden. 

06-04-19 t/m 19-10-19 Grondstoffen van de keramiste Jennifer de Jonge, natuurlijke materialen figuratief en non figuratief een tentoonstelling met veel aangrijpingspunten in de grote tentoonstelling van het KZGW.

26-04-19 t/m 19-10-19 Kijk naar beneden, dan zie je meer. Fossielen en bodemvondsten in samenwerking met het Koninklijk Zeeuws Genootschap van de Wetenschappen.

25-05-19 Wulfaert Hellinck, Axels componist uit de 17e eeuw.  Het programma in de Gereformeerde kerk op 25 mei valt uiteen in 2 koorintermezzo’s van het Zeeuws-Vlaams kamerkoor  en 3 lezingen.

25-10-19 t/m 29-02-20 Beeldschoon, een tentoonstelling van het werk van Anita Dekker, figuratief en abstract; dierenfiguren en een prachtige Axelse boerinnenkop, speciaal gemaakt voor deze tentoonstelling. 

Tijdens de verschillende exposities zijn ook workshops, lezingen vernissages, vertelcafé ‘s  en finissages gegeven door de kunstenaars. Op speciale dagen zoals open monumentendag  was er speciale aandacht voor klederdracht, Joos v Ghistele en belangrijke items uit ons museum.   

 

Om 75 jaar bevrijding te herdenken “Slag om de Schelde” verleende ons museum medewerking aan de vrijheidsboulevard in Terneuzen op 31-08-19.     

De 3 Terneuzense  musea (Schoolmuseum, industriëel museum  en Het Warenhuis )  hebben besloten hierbij gezamenlijk op te trekken.  De inhoud van ‘onze containers’ moet een “teaser” zijn voor de 3 deel  tentoonstellingen. In Sas van Gent in het IMZ gaat het over  Industrie; repressie, kanaal problemen, Arbeidseinsatz. Het Schoolmuseum besteedt aandacht aan  leerlingen en leraren, joodse kinderen vorderen gebouwen. Het Warenhuis betrekt alle drie locaties. In Het Warenhuis is een tentoonstelling over het gezin van kolonel Szydlowski, in de Watertoren gaat de expositie over inundatie en de stadsmolen besteedt aandacht aan voedsel en stadsverwoesting.  We proberen vooral om de  bevrijders een gezicht te geven. In de week van 10 tot 18 september vertoonden we in Het Warenhuis de films:

  • Met Pesach eten we matzes
  • Een achterhuis in Axel
  • Een echte peereboom

 

Bij Open Monumenten Dag (OMD) en Ouderendag werd op al onze locaties gevierd met een spelletjesdag waarbij interactief gewerkt werd.

 

Exposities in De Axelse Stadsmolen

Dit grote aantal bezoekers is mede te danken aan o.a. de deelname aan  de speciale dagen en evenementen, die in het centrum van Axel werden georganiseerd, zoals Koningsdag, Oldtimerfestival tijdens Hemelvaartsdag, de verwendag, de Nationale Molendag, de Ouderendag, Open Monumentendag en de Kerstmarkt. Op die dagen was de molen meestal  een ware trekpleister. 

 

Exposities:

De belangrijkste expositie is het in gebruik zien van de molen, waarbij molenaar Cappon het meel maalt en de wieken laat draaien. 

31-08-2019 tot 05-05-2020 Viering 75 jaar slag om de Schelde. Hier is  een expositie te zien over de  voedsel, brood,  en stadsverwoesting.  

 

Exposities in De Watertoren

De Slinger van Foucault, blijkt een belangrijke trekpleister. Qua uitvoering is dit exemplaar bijzonder fraai vormgegeven. De moeite van een kijkje waard! Vrijwilligers hebben dit mechaniek gebouwd en zij hebben daar heel wat vrije uurtjes ingestoken. Jammer genoeg functioneert de elektrische aandrijving van  de slinger nog niet en moest de slinger met een stok in beweging worden gebracht, zoals men dat ten tijde van Foucault (1858)  ook deed. De bedoeling is dat mettertijd de beweging als een soort perpetuüm mobile zal werken via (electro) magnetische velden.

 

De Watertoren is weer open vanaf 1 mei op woensdag, donderdag, vrijdag en zaterdag van13.00 tot 16.30 uur. In oktober is de watertoren alleen op zaterdag geopend. Laatse openingsdag wordt afgesloten met de nacht van de nacht op 26 oktober.

Op Hemelvaartsdag 30 mei is de watertoren gesloten.

diverse workshops en evenementen: 

27 -04-19 t/m 22-06-19 : kunstenaar Jan Breeuwer. Hij maakt behoorlijk grote schilderijen met puntjes, strepen en lijntjes.

28-06 t/m 24-08-19 natuurfotografie tentoongesteld werden beelden van natuur en landschap van Zeeuws-Vlaanderen 

18-05-19 workshop bijen met een imker

6 juli, 17 augustus en 26 oktober (Nacht van de nacht)Workshop met uilen 

18 mei Workshop met bijen 

14 en 15 juni een bonsaï evenement 

31-08-2019 tot 05-05-2020 Viering 75 jaar slag om de Schelde. met  een expositie over de  inundatie van Axels omgeving en hoe de watervoorziening in de 40er jaren van de vorige eeuw was geregeld en werd gewaarborgd in de moeilijke tijd van oorlog en bezetting..  

21-09-19 Open Monumentendag. Net als vorig jaar verbonden we alle drie locaties dmv opdrachten aan elkaar.

26-10-19 Tijdens de Nacht van de nacht  waren er 232 bezoekers. Sterrenwacht

Verhalenverteller, Nachtelijke boswandeling, Appeltjes stoven, Knutselen en warme chocolademelk. 

Rond de Watertoren en in de Heemtuin: De kleintjes konden ravotten op een springkasteel en in de heemtuin . Er was een natuurspeurtocht uitgezet. Er vonden demonstraties met uilen, bijen en bonsaï plaats. 

De Watertoren wordt omringd door de Heemtuin. Die wordt regelmatig bezocht. 

 

Boven op de toren bevindt zich al negen jaar een nestkast, waar een koppeltje slechtvalken gewoonlijk broedt. Dit is te volgen via de webcam (www.natuurkanaal.nl). 

 

 

 

 

Over 2020 jaaroverzicht betreffende het (corona) jaar 2020

 

Exposities in het museum Het Warenhuis

Behalve de vaste collectie waren er in dit coronajaar toch ook nog enkele tijdelijke exposities die de nodige aandacht trokken:

 

Exposities:

25-10-19 t/m 29-02-20 Beeldschoon, een tentoonstelling van het werk van Anita Dekker, figuratief en abstract; dierenfiguren en een prachtige Axelse boerinnenkop, speciaal gemaakt voor deze tentoonstelling. Deze expositie werd op 29-02-19 afgesloten met een inlooprondleiding, één om 13.30u en een om 14.30. Van beide rondleidingen werd goed gebruik gemaakt.

 

06-03-20 opening van de tentoonstelling Biezonder Hoed; een expositie van streekdracht en hoe je het maakte. Gebruik werd gemaakt van veel stukken uit eigen depot. Tevens kon je zien de dracht tijdens de bevrijding van WO 2. En hoe het gezin gekleed was einde 19e en begin 20e eeuw.  Helaas werd kort na de opening vanwege de uitbraak van het coronavirus het museum gesloten. De tentoonstelling was niet meer ‘echt’ te bezoeken. De directie heeft ervoor gezorgd dat de tentoonstelling digitaal via onze website te bezoeken was. Je zag in de digitale rondleiding o.m. mooie prestaties van nuttig handwerken: naaien, mazen, breien, haken en kantklossen. Ook merklappen en borduurwerken waren te bekijken. Deze tentoonstelling was voorzien tot 31-10-2020.

Door de coronacrisis is de voorgenomen  tentoonstelling van Johnny Beerens met een jaar uitgesteld. Hierdoor kon Biezonder Hoed  verlengd worden. De tentoonstelling was weer te bezoeken vanaf 02-06-20, maar wel onder strenge discipline van het corona regime. De watertoren en de stadsmolen bleven nog dicht.

 

 

Tijdens de verschillende exposities zijn ook workshops, lezingen vernissages, vertelcafé ‘s  en finissages gegeven door de kunstenaar. Bij gelegenheid van de expo Biezonder Hoed zijn zo twee belangrijke lezingen gehouden. Op 30 september 2020: een lezing door de collectiebeheerder van het Zeeuws Museum (Karina Leijnse), over  damasten hemdrokken in de Zeeuwse mannendracht, en op 7 oktober 2020: gaf  Jankees Goud, streekdrachtspecialist, een lezing over de diverse soorten kant in de Zeeuws-Vlaamse streekdracht en dan met name in de Axelse dracht. Beide sprekers hebben het museum vooraf bezocht om kennis te maken met de collectie van Het Warenhuis op deze punten. Zij waren verrast door het feit dat zich in onze collectie nogal wat unieke exemplaren van hoge kwaliteit en documentaire waarde bevinden.

 

Op 04-09-20 vond de overhandiging van de authentieke slijperskruiwagen (scherensliep) kruiwagen van Camiel de Munter in het museum plaats van .De kruiwagen is een verrijdbaar werktuig uit ca. 1898 dat gelopen heeft in Zeeuws- en Belgisch Vlaanderen en Noord-Brabant. Het werd gebruikt voor het slijpen van scharen en messen en dergelijke.

In 2019 vernam Wim de Munter dat die kruiwagen, ooit eigendom van zijn opa, Camiel de Munter, nog steeds ergens op Walcheren stond en mogelijk opgeruimd zou worden. Hij heeft de eigenaar gecontacteerd en de kruiwagen ten geschenke gekregen. Vervolgens zocht hij contact met museum Het Warenhuis.  Voor ons is dit een interessant voorwerp. Het werktuig is toen  in een toonbare en werkbare staat gebracht zonder dat er geweld werd gedaan aan de oorspronkelijke verschijning en er is bewijs van eigendom getoond.  Wij zijn blij met de schenking.